Η σημερινή Δυτική Μακεδονία, περιοχή που ορίζεται από μικρούς και μεγάλους ορεινούς όγκους και διατρέχεται από τον ποταμό Αλιάκμονα, ανήκε στην άνω ορεινή Μακεδονία των αρχαίων.
Η Άνω Μακεδονία με τα βασίλεια της Ελίμειας, Τυμφαίας, Εορδαίας, Ορεστίδας, Λυγκηστίδας, Πελαγονίας, Δεριόπου είχε αναπτύξει πλούσια πολιτισμική και κοινωνική δράση.
Η οικονομία τους βασιζόταν στην καλλιέργεια των αγρών και στην ενασχόληση με την κτηνοτροφία.
Η καλλιέργεια και η συγκομιδή των δημητριακών, καθώς και η συλλογή καρπών και φυτών (άγριων και καλλιεργημένων) μαζί με την άσκηση της κτηνοτροφίας συνθέταν την οικονομία της περιοχής. Άλλωστε και η πολιτική-διοικητική διάρθρωση στηριζόταν στην ιδιοκτησία του κλήρου, της γης.
Στην καλλιέργεια κυριαρχούσαν τα δημητριακά, οι ελιές και τα αμπέλια, η λεγόμενη μεσογειακή τριάδα, τα οποία οι Έλληνες τα θεωρούσαν δώρα της Δήμητρας, της Αθηνάς και του Διονύσου αντίστοιχα. Σημαντική θέση στις ασχολίες των κατοίκων κατείχε το κυνήγι, όπως και το ψάρεμα σε ποτάμια, λίμνες και θάλασσα με προϊόντα που παρείχαν σημαντικό συμπλήρωμα διατροφής.
Οι σύγχρονες περιφερειακές ενότητες Καστοριάς, Φλώρινας, Κοζάνης και Γρεβενών άνηκαν στην Άνω Μακεδονία σύμφωνα με τον διαχωρισμό της Μακεδονίας από τους αρχαίους συγγραφείς.